Uyku, İslam alimlerine ve Kur'an-ı Kerim'in ifadesine göre "küçük ölüm" halidir. Zümer Suresi 42. ayette belirtildiği üzere Allah, ölümleri anında ruhları kudret elinde tutar; ölmeyenleri ise uykularında yakalar. Ruhun bedenden geçici olarak sıyrılıp zaman ve mekanın ötesine, yani mana alemine yaptığı bu kısa yolculuk, insanın metafizik boyutla en somut temasıdır. Bu yüzden İslam kültüründe rüyalar, sadece bilinçaltının bir yansıması değil, aynı zamanda "Alem-i Misal" (Semboller Alemi) denilen gayb aleminden gelen şifreli mektuplar olarak kabul edilir.
Bu yazımızda; İslamiyet’in rüyalara bakışını, Kur’an ve Sünnet ışığında rüyanın hakikatini, "Sadık Rüya" kavramını ve rüya ilminin (İlm-i Tabir) ince sırlarını inceliyoruz.
İslam Literatüründe Rüya Çeşitleri ve Nübüvvet Bağı
Hz. Muhammed (s.a.v.), rüyayı peygamberliğin bir parçası olarak görmüş ve şöyle buyurmuştur:
Neden 46'da 1?
İslam alimleri bu oranı şöyle açıklar: Hz. Muhammed'in (s.a.v.) 23 yıl süren peygamberliğinin ilk 6 ayı, sadece sadık rüyalarla geçmiştir. Matematiksel olarak 6 ay, 23 yılın tam 46'da 1'ine denk gelir. Bu da demektir ki; peygamberlik kapısı kapanmıştır ancak "Sadık Rüya" kapısı (Mübeşşirat), hakikatin bir penceresi olarak müminler için kıyamete kadar açıktır.
İslam alimleri rüyaları temel olarak üç kategoriye ayırır:
1. Rahmani (Salih/Sadık) Rüyalar: İlahi Mesajlar
Allah’tan gelen müjdeler (büşra), uyarılar veya irşadlardır. Genellikle seher vaktinde görülür. En belirgin özelliği, uyanıldığında hafızada çok canlı kalması ve unutulmamasıdır.
- Özellikleri: Kişi uyandığında kalbinde derin bir huzur, sekine veya haklı bir uyarı hissi duyar. Rüya karmaşık değil, nettir.
- Tarihten Örnek: İslam tarihinde Ezan-ı Muhammedi'nin sözleri, sahabeden Abdullah b. Zeyd'e (r.a.) sadık bir rüya ile öğretilmiştir.
- Ne Yapılmalı?: Bu rüyalar Allah'a hamd etmeyi gerektirir ve ehil kişilerce yorumlanmalıdır.
2. Şeytani Rüyalar (Hulum): Vesvese ve Korku
Şeytanın insanı korkutmak, üzmek veya ibadet şevkini kırmak amacıyla verdiği vesveselerdir.
- İçeriği: Yüksekten düşmek, vahşi hayvanlar, ateş, kirli nesneler veya dini değerlere aykırı durumlar.
- Ne Yapılmalı?: Peygamber Efendimiz, bu tür rüyalar görüldüğünde kimseye anlatılmamasını, uyanınca sol tarafa üç kez hafifçe tükürülerek Allah'a sığınılmasını tavsiye etmiştir. Bu rüyaların bir hükmü yoktur.
3. Nefsani (Bilinçaltı) Rüyalar: Adğasu Ahlam
"Adğasu ahlam" (karışık demetler) olarak bilinir. Gün içinde yaşanan olayların, korkuların veya fizyolojik durumların yansımasıdır.
- Örnekler: Çok susayan birinin rüyasında şelaleler görmesi veya sınav stresi yaşayan bir öğrencinin kalemini kaybetmesi.
- Yorumu: Psikolojik ve fizyolojik durumun yansımasıdır, gelecekten haber vermezler ve tabir edilmezler.
Az Bilinen Bir Sır: Rüya Meleği "Siddîkûn" ve Zamanın Şifresi
Tasavvuf ehlinin eserlerinde, halk arasında pek bilinmeyen derin bir detay gizlidir: Rüyaların bir "Görüntü Yönetmeni" vardır.
Kaynaklarda, Cebrail (a.s.)'ın emrinde olan ve rüyalarla görevli "Siddîkûn" (veya Rüyayîl) isimli özel bir melekten bahsedilir. Bu melek, Levh-i Mahfuz'daki soyut hakikatleri alır ve onları rüya sahibinin anlayabileceği "dünyevi sembollere" dönüştürerek sunar.
Zamanlamadaki Gizem:
- Gecenin İlk Yarısı: Görülen sadık rüyaların gerçekleşmesi zaman alabilir (Hz. Yusuf'un rüyasının 40 yıl sonra çıkması gibi). Uzun vadeli kaderi gösterir.
- Seher Vakti: Güneş doğmadan hemen önce görülen rüyalar, "ayak sesleri duyulan" olaylardır. Gerçekleşmesi çok yakındır.
Rüya İlminin Piri: Hz. Yusuf ve "Tevil" İlmi
İslam'da rüya tabiri denilince akla gelen ilk isim şüphesiz Hz. Yusuf’tur. Yusuf Suresi, baştan sona bir rüya ve "tevil" kıssasıdır.
Mısır Meliki rüyasında; yedi zayıf ineğin yedi semiz ineği yediğini ve yedi yeşil başak ile yedi kuru başak görmüştür. Hz. Yusuf, semiz inekleri ve yeşil başakları "bolluk yıllarına", zayıf inekleri ise "kıtlık yıllarına" yormuştur. Sadece geleceği haber vermekle yetinmemiş, bolluk yıllarında ekinlerin depolanmasını tavsiye ederek bir yönetici feraseti göstermiştir. Bu, rüya ilminin pasif bir bekleyiş değil, aktif bir tedbir sanatı olduğunu kanıtlar.
İlm-i Tabir: Sembollerin Dili ve Kişiye Özellik
İslam alimlerine göre rüya tabiri, herkese aynı şablonun uygulandığı bir işlem değildir. "Rüyayı görenin hali", tabiri tamamen değiştirebilir. İbn-i Sirin gibi büyük rüya tabircileri, aynı rüyayı gören iki farklı kişiye zıt yorumlar yapmışlardır.
- Örnek: Meşhur bir rivayete göre, rüyasında "Hacca gittiğini" gören iki kişiden birine İbn-i Sirin "Hacın kabul olsun" derken, diğerine "Hırsızlıktan tövbe et" demiştir. Çünkü ilk kişi salih bir mümin, ikincisi ise yol kesici biridir.
Bu yüzden Tabirly'de rüya yorumlarken, rüya sahibinin manevi hali büyük önem taşır.
Rüyaların Adabı: Gördükten Sonra Ne Yapmalı?
- Her Rüyayı Anlatmayın: Güzel bir rüyayı sadece sevdiğiniz, hikmet sahibi kişilere anlatın. Hadis-i şerifte "Rüya, bir kuşun ayağına bağlıdır, yorumlandığı zaman düşer" buyurulmuştur.
- Hayra Yormak: Rüyayı ilk dinleyen kişinin "Hayır olsun" demesi ve güzel yorumlaması esastır.
- Suya Anlatmak: Kötü veya karmaşık rüyalar insanlara değil, akıp giden suya anlatılır. Suyun, rüyanın kasvetini alıp götürdüğüne inanılır.
- Sadaka Vermek: Sıkıntılı bir rüya sonrası sadaka vermek, rüyanın olası şerrini hayra çevirmek için en etkili manevi kalkandır.
Kaynakça
Bu yazı hazırlanırken aşağıdaki güvenilir İslami kaynaklardan faydalanılmıştır:
-
TDV İslâm Ansiklopedisi: "Rüya" Maddesi, Müellif: İbrahim Agâh Çubukçu.
Kaynağa Git › -
Din İşleri Yüksek Kurulu: Rüya Tabirleri ve Hükümleri Hakkında Fetvalar.
Kaynağa Git ›
Rüyalar, maddi alem ile mana alemi arasındaki ince perdedir. Bazen bize yol gösteren bir fener, bazen nefsimizle yüzleşmemizi sağlayan bir aynadır. Önemli olan, gördüğümüz her hayali mutlak hakikat sanmamak, ama hakikatten gelen mesajlara da kalbimizi kapatmamaktır.
Rüyalarınız hayrolsun, geceniz nurla dolsun.
Hiç yorum yok:
Yorum Gönder